|
FOREX piyasalarının katılımcıları kimlerdir?
FOREX piyasalarında döviz ticareti yapanlar ticari ve yatırım
bankaları, hükümetler adına merkez bankaları, finans kurluşları,
global şirketler, emek sandıkları, çeşitli türdeki fonlar adına
fon yöneticileri, bireysel özel yatırımcılar ve spekülatörler.
Bankalararası piyasası
Geleneksel FOREX piyasası ticari ve yatırım bankaları başka finans
kuruluşların birbiriyle tezgahüstü usülüyle döviz alışverışi yapmalarıyla
oluşur. Büyük dealer bankaların ("FOREX piyasasında işlem
yapan, "tüccar"veya bankaların) döviz için alıcı ve
satıcı bulmaları amacıyla yaptıkları yoğun günlük işlemlerle Interbank
piyasasının temelini oluşturmaktadır. 1990 yıllarından beri hızlanan
şirket birleşmelerinden dolayı sayıları azalarak, FOREX piyasalarında
dünya çapında 2.000'den fazla dealer bulunmaktadır. Dealer'lerin
yaptığı işlemlerin bir kısmı müşterileri adına yapılırken çoğu
kendi adlarına gerçekleşmektedir.
Ticari işlem yapan şirketlerin ("Inter-Dealer")
çoğu karşılıklı hesap mutabakatı sağlamak için kendi aralarında
işlem gerçekleştiren ticari ve yatırım bankalarıdır. Mecvut son
rakamlara gore bu tür piyasa katılımcıları Nisan 2004'te toplam
FOREX piyasa hacminin % 53'ünü gerçekleştirirken bu oran 2001
yılında % 59'du. Son yıllarda teknolojinin gelişmesiyle aracılık
hizmetleri sürekli olarak gerilediğinden dolayı Inter-Dealer'lerin
toplam piyasada payı düşüş arzetmektedir. Inter-Dealer'lerin işlemleri
müşterilerinin emirleri üzerine gerçekleşir ancak, toplam işlem
hacminin büyük kısmı müşteri emriyle yapılan işlemlerin gerektirdiği
hesap mutabakatı, risk sınırlandırılması veya dahili ihtiyaç karşılanması
gibi sebeplerle meydana gelir. FOREX işlem hacminin büyük kısmı
bir kaç büyük banka tarafından gerçekleştirilr. Tablo 4'te göründüğü
gibi dünya çapındaki FOREX hacminin % 73'ü on bankanın elindedir.
Broker'lerin banklararası piyasadaki işlevi alıcıyla satıcıyı
bir araya getirip ondan bir komisyon sağlamaktır. Inter-Dealer'ler
ticaretin bir ayağını oluşturup kendi kaynaklarıyla işlem yaparken
brokerler kendi adına alım ve satım yapmaz, kendi sermayesiyle
çalışmaz ve gelir olarak sadece komisyonunu alır. Broker vasıtasıyla
yapılan işlemlerin piyasa payı ülkelerin farklı yapısına göre
değişerek İsviçre ve Güney Afrika'da % 10 - 15't ebaşlayıp Fransa,
Hollanda ve Irlanda gibi ülkelerde % 50'ye kadar çıkabilir.
Müşteriler
Bankalararası piyasalardaki bankaların müşterileri toplam FOREX
hacminin % 47'sini oluşturmaktadır. Bunun % 33'ü fon yönetmenleri,
merkez bankaları, emek sandıkları gibi finans kuruluşları, % 14'ü'yse
özel şirket ve şahıslardır. Eskiden FOREX piyasasını oluşturan
müşterilerin çoğu dış ticaretle uğraşan şirketlerdi. Ancak son
30 yıl boyunca finansal araçlara yatırımlar dış ticaretten daha
hızlı bir gelişme gösterdi ve FOREX piyasaları da ondan nasibini
aldı. Kurumsal yatırımcılar, hedge fonları ve başka fonların yönetmenleri
FOREX piyasalarının başlıca katılımcıları haline geldi. Ayrıca
ellindeki rezervlerle büyük meblağlı işlem yaptıran merkez bankaları
da önem kazandı (Tablo 5). Ve nihayetinde 90'lı yılların ortasından
beri perakende yatırımcılar da yerini aldı. Perakende yatırımcılar
henüz küçük bir paya sahipken gelişen Internet platformlarının
daha küçük yatırımcılara FOREX piyasalarına giriş sağlamasıyla
bu tür yatırımcının payı artmaktadır. Lütfen "FOREX - Perakende
Piyasası"nı okuyunuz.
|
