|
FOREX piyasalarının katılımcıları kimlerdir?
FOREX piyasalarında döviz ticareti yapanlar ticari ve yatırım
bankaları, hükümetler adına merkez bankaları, finans kurluşları,
global şirketler, emek sandıkları, çeşitli türdeki fonlar
adına fon yöneticileri, bireysel özel yatırımcılar ve spekülatörler.
Bankalararası piyasası
Geleneksel FOREX piyasası ticari ve yatırım bankaları başka
finans kuruluşların birbiriyle tezgahüstü usülüyle döviz alışverışi
yapmalarıyla oluşur. Büyük dealer bankaların ("FOREX
piyasasında işlem yapan, "tüccar"veya bankaların)
döviz için alıcı ve satıcı bulmaları amacıyla yaptıkları yoğun
günlük işlemlerle Interbank piyasasının temelini oluşturmaktadır.
1990 yıllarından beri hızlanan şirket birleşmelerinden dolayı
sayıları azalarak, FOREX piyasalarında dünya çapında 2.000'den
fazla dealer bulunmaktadır. Dealer'lerin yaptığı işlemlerin
bir kısmı müşterileri adına yapılırken çoğu kendi adlarına
gerçekleşmektedir.
Ticari işlem yapan şirketlerin ("Inter-Dealer")
çoğu karşılıklı hesap mutabakatı sağlamak için kendi aralarında
işlem gerçekleştiren ticari ve yatırım bankalarıdır. Mecvut
son rakamlara gore bu tür piyasa katılımcıları Nisan 2004'te
toplam FOREX piyasa hacminin % 53'ünü gerçekleştirirken bu
oran 2001 yılında % 59'du. Son yıllarda teknolojinin gelişmesiyle
aracılık hizmetleri sürekli olarak gerilediğinden dolayı Inter-Dealer'lerin
toplam piyasada payı düşüş arzetmektedir. Inter-Dealer'lerin
işlemleri müşterilerinin emirleri üzerine gerçekleşir ancak,
toplam işlem hacminin büyük kısmı müşteri emriyle yapılan
işlemlerin gerektirdiği hesap mutabakatı, risk sınırlandırılması
veya dahili ihtiyaç karşılanması gibi sebeplerle meydana gelir.
FOREX işlem hacminin büyük kısmı bir kaç büyük banka tarafından
gerçekleştirilr. Tablo 4'te göründüğü gibi dünya çapındaki
FOREX hacminin % 73'ü on bankanın elindedir.
Broker'lerin banklararası piyasadaki işlevi alıcıyla satıcıyı
bir araya getirip ondan bir komisyon sağlamaktır. Inter-Dealer'ler
ticaretin bir ayağını oluşturup kendi kaynaklarıyla işlem
yaparken brokerler kendi adına alım ve satım yapmaz, kendi
sermayesiyle çalışmaz ve gelir olarak sadece komisyonunu alır.
Broker vasıtasıyla yapılan işlemlerin piyasa payı ülkelerin
farklı yapısına göre değişerek İsviçre ve Güney Afrika'da
% 10 - 15't ebaşlayıp Fransa, Hollanda ve Irlanda gibi ülkelerde
% 50'ye kadar çıkabilir.
Müşteriler
Bankalararası piyasalardaki bankaların müşterileri toplam
FOREX hacminin % 47'sini oluşturmaktadır. Bunun % 33'ü fon
yönetmenleri, merkez bankaları, emek sandıkları gibi finans
kuruluşları, % 14'ü'yse özel şirket ve şahıslardır. Eskiden
FOREX piyasasını oluşturan müşterilerin çoğu dış ticaretle
uğraşan şirketlerdi. Ancak son 30 yıl boyunca finansal araçlara
yatırımlar dış ticaretten daha hızlı bir gelişme gösterdi
ve FOREX piyasaları da ondan nasibini aldı. Kurumsal yatırımcılar,
hedge fonları ve başka fonların yönetmenleri FOREX piyasalarının
başlıca katılımcıları haline geldi. Ayrıca ellindeki rezervlerle
büyük meblağlı işlem yaptıran merkez bankaları da önem kazandı
(Tablo 5). Ve nihayetinde 90'lı yılların ortasından beri perakende
yatırımcılar da yerini aldı. Perakende yatırımcılar henüz
küçük bir paya sahipken gelişen Internet platformlarının daha
küçük yatırımcılara FOREX piyasalarına giriş sağlamasıyla
bu tür yatırımcının payı artmaktadır. Lütfen "FOREX -
Perakende Piyasası"nı okuyunuz.
|
