|
Leverage (Kaldıraç Etksi)
FOREX piyasalarına online hizmetlerinden yararlanan yatırımcıların
karşısına çıkan en önemli özellik, İngilizcede "leverage"
denilen kaldıraç etkisi. Kaldıraç etkisi, yatırımcının yatırdığı
para miktarının bir nevi kapora olarak kabul edilip bu "kapora"yla
kendisinden daha büyük işlemlerin gerçekleştirilmesi anlamına
geliyor.
Bu yöntem yeni bir yöntem değildir ve sadece online hizmetlerine
özgün değildir. Yüz yıl aşkın bir tarihçesi olan kaldıraç
etkisi emtia borsalarında gerçekleşen işlemlerde uygulandığı
gibi FOREX bankalararası piyasalarda da uygulanmaktadır.
Kaldıraç etkisinden yararlandığınızda bir işlem için kullandğınız
paradan daha yüksek değerde olan bir ürün miktarını ya da
bir döviz miktarını bağlamış olursunuz.
Örnek 1
Kaldıraç etkisi kullanılmadığı zaman örneğin 1.300 Dolar'ınızla
kabaca 1.000 Euro satınalabilirsiniz. Doların, Euro'nun karşısında
uğrayacağı kazancı veya kaybı sizin kayıp veya kazancınızdır.
Euro değerlendikten sonra elinizdeki 1.000 Euro'yla mesela
1.320 Dolar alacaksınız ve böylece (kur farklarını gözardı
etsek) 20 USD, yani % 1,54 kazanç sağlamış olursunuz.
Kaldıraç etkisiyle elinizdeki 1.300 Dolar'la 1.000 Euro satınalacağınıza
belli bir oranda bir miktar Euro'yu adınıza bağlıyorsunuz,
ayırtıyorsunuz veya rezerve ediyorsunuz. Kaldıraç etkisi 1:10,
1:50 veya 1:100 gibi şekillerde ifade edilir. Buna göre 1:10,
yatırdığınız miktarın on mislini bağlıyorsunuz.
Yukarıdaki örneğimize sadık kalarak elinizdeki 1.300 USD'yle
1.000 EUR satınalacağınıza 10.000 EUR bağlamış olursunuz.
1 EUR 1,32 USD'ye çıktığında Euro'nuzu satarsanız 20 USD x
10 = 200 kar etmiş olursunuz, yani % 15,40. Bunun tersi olarak
da icabında 20 USD kaybedeceğinize 200 USD kaybetmiş olursunuz.
Buradaki örneğimiz basitleştirilmiş bir örnektir, çünkü FOREX
piyasalarında nazara alınan kur değişimler virgülden sonraki
ikinci haneyle değil, üçüncü veya dörtüncü haneyle ifade edilir.
Bankalararası FOREX piyasalarında 1:4, 1:5 veya en fazla
1:10 kaldıraç etkisi kullanılırken FOREX Internet platformlarındaki
kaldıraç etkisi genellikle 1:50, 1:100, 1:200 ve hatta 1:400
oranlarına kadar çıkabilir.
Örnek 2
1:100 kaldıraç etkisiyle, alış fiyatıyla satış fiyatının
arasındaki kur makasından arındırılmış, daha gerçekçi bir
örnek verelim.
Diyelim 1,3000 USD değerinde olan EUR, 1,3011'e çıktı.
Kaldıraç etkisini kullanmadan elinizdeki 1.300 USD'yle 1.000
EUR'yu satınalabilirsiniz ve o 1.000 EUR'yla sonra 1.301,10
USD alırsınız.
Bu işlemden elde ettiğiniz kar 1,10 USD değerindedir, yani
% 0,085 kar elde etmiş olursunuz.
1:100'lük kaldıraç etkisini seçerseniz elinizdeki 1.300 USD'yle
100.000 EUR bağlamış olursunuz. EUR, 1,3011 USD değerine çıktığında
Euro'nuzu satarsanız 130.110 USD alırsınız ve 110 USD kar
elde edersiniz. 110 USD kar, bu işlem için yatırdığınız 1.300
USD'nin % 8,5'idir. 1:200'lük bir kaldıraç etkisi kullansaydınız
kazancınız % 17 olurdu.
Yukarıdaki örneklerimizde hep kardan bahsettik. Aynı oran
ve miktarda zarar da oluşabilir tabii. Dolayısıyla, kaldıraç
etkisi kazanma şansları artırdığı kadar kaybetme şanslarını
da artırır. İşte bu yüzden yatırımcının piyasayı iyi takip
etmesi gerekir, analiz yöntemlerini iyi bilmesi, psikolojik
baskıya yenik düşüp yanlış karar vermemesi ve hırsının kurbanı
olmaması gerekir.
Bir başka bakış açısı: 1:100'lük bir kaldıraç etkisi seçtiğinizde
bağlamış olduğunuz ticari hacimin sadece % 1'ini yatırmanız,
yani risk etmeniz gerekir. Aldığınız döviz % 1 değer kazanırsa
siz de yatırdığınız paranın % 100'ünü kazanmış olursunuz;
ya da, aldığınız döviz % 1 değer kaybederse siz de yatırdığınız
paranın % 100'ünü kaybetmiş olursunuz.
Cazibesi kadar riski de yüksek bir yöntemdir!
Riskinizi Nasıl Sınırlandırabilirsiniz?
Emtia borsalarında işlem yapan bir sürü insan inanılmaz servetlere
kavuşurken bir sürü insan da çok ocak söndürdü. Ancak, FOREX
piyasalarında online yatırım yaptığınız zaman olası zararlarınızı
önceden alacağınız tedbirlerle sınırlandırabilirsiniz.
Aldığınız döviz, diyelim % 3 değer kaybettiyse ve siz 1:100'lük
kaldıraç etkisi kullandıysanız yatırmış olduğunuz paranın
3 mislini kaybedesiniz.
Böyle bir durum FOREX Internet platformu işleten şirket için
de bir risk tabii, çünkü bu parayı sizden nasıl tahsil edecek?!
Bu yüzden bütün FOREX Internet şirketleri otomatik bir sistem
uygular: Bir yatırımda veya yatırımlarınızın toplamındaki
zararınız hesabınızdaki serbest bakiyeye (bir işlem için kullanmadığınız
paraya) ulaştığında zarar eden yatırımınız veya zarar eden
bütün yatırımlarınız sistem tarafından otomatikman durdurulup
kapatılır ve sıfır bakiyeli hesabınız size kalır.
Yatırımlarınızda meydana gelebilecek zararları karşılamak
için hesabınızda kalan serbest bakiyeye marj, veya İngilizcede
"margin" denilir. Bu yüzden kaldıraç etkisi kullanılan
işlemlere İngilizcede "margin trading" de denilmektedir.
Bu yöntem sizi paranızdan daha fazlasını kaybetmenizi önler
ve şirketi de alacaklarını tahsilat derdinden kurtarır.
Ama kazanç uğruna illaki bütün paralarınızı kaybetmek zorunda
değilsiniz, çünkü yatırımlarınızı koruyabilecek bir yöntem
daha var: şarta bağlı emir.
Şarta bağlı emir yatırım sırasında verilir. Önemli olan iki
tür şarta bağlı emir var: "take profit" ve "stop
loss" emirleri, yani "karımı topla" ve "zararımı
durdur" emri. Bir döviz çiftinin değeri sizin belirleyeceğiniz
bir değere yükseldiğinde "take profit" emriyle işleminiz
ayrı bir müdahalenizi gerektirmeksizin otomatik olarak kapatılır
ve yatırıma bağlanmış olan paranız şirket nezdindeki hesabınıza
virman edilir. "Stop loss" emriyse bir döviz çiftinin
sizin tarafınızdan önceden belirlenmiş olan değere düşmesiyle
otomatikman devreye girer ve o pozisyonunuz kapatılıp serbest
kalan bakiyeniz şirket nezdindeki hesabınıza yatırılır.
"Take profit" veya "stop loss" emirlerinin
değer sınırlarını belirlemek sizin elinizdedir, o sınırları
göğüsleyebileceğiniz veya göğüslemek istediğiniz riske göre
ayarlayabilirsiniz. FOREX piyasaları hızlı bir şekilde hareket
ettikleri için dar kapsamlı "take profit" veya "stop
loss" emri kullanırsanız pozisyonlarınız sık sık otomatik
olarak kapatılır; emirlerinizin sınırlarını alış fiyatıyla
satış fiyatı arasındaki kur makası kadar dar veya daha da
dar seçerseniz elde ettiğiniz kar, kur makasını karşılayamayacaktır.
FOREX piyasalarına online yatırım yapmadan evvel daha önce
de söylediğimiz gibi bir deneme hesabı açın ve kendinize alıştırma
yapın!
|
